Mitoloji Merakı - Blog - Meraklısı İçin
Mitoloji Merakı

Büyüklere Masallar: Mitoloji

Hepimiz çocukken masallar diyarıyla haşır neşir olmuşuzdur. Mitolojiyi de büyüklere masallar olarak açıklamak pek de yanlış olmaz. Tabi ki mitolojik öğelerin içerdiği kültürel, dini, tarihi ve hatta coğrafi bilgileri de hiçe saymamak gerek.

Son zamanlarda mitoloji ile ilgilenmek, okumak, araştırmak, izlemek, öğrenmek başlı başına bir hobi olarak kabul görmeye başladı. Düzenlenen seminerler, kurslar da mitolojiye duyulan ve giderek artan bu merakın işareti.

Mitoloji, doğrudan ilgi alanınıza girmiyor olsa dahi, diğer pek çok sanatsal hobiye ilham kaynağı olması açısından önemli. Bu yazımızda biraz mitoloji merakınızı perçinlemek, biraz da mitolojiye halihazırda ilgi duyanlara pusula tutmak amacıyla kolları sıvadık.

Mitoloji sonsuzdur. Tıpkı mitoloji merakı gibi. Ne kadar okusanız, araştırsanız, "Tamam, artık ben Yunan, Roma, bilmemnere mitolojisine hakimim" deseniz de, gün olur teyzenin biri size bir efsane anlatıverir. Daha önce hiç duymadığınız, okumadığınız. Mitoloji bitmek bilmeyen bir anlama merakıdır insanoğlu için. Anlama ve yaratma. İnsan topluluklarının hayata, doğuma ve ölüme, bilime ve ilime, felsefeye ve etiğe, varoluşa, doğaya ve doğaüstü olaylara dair sorageldikleri sorulara verilmiş cevaplardır. Her toplumun cevabı başka başkadır. Mitolojik zenginlik de buradan gelir tam olarak.

Mitoloji nedir? Ne değildir? Ne işe yarar?

Mitoloji kelimesi, Yunanca "mithos", yani söylenen ya da duyulan söz, ve "logos", yani konuşma, kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. Mitolojinin ürünleri, yani aktarılan sözler veya söylenceler, Doğu dillerinde efsane olarak adlandırılmış, Batı dillerindeyse mit olarak kullanılagelmiştir. Kısaca mitoloji, kültürlerin mitlerinin bütününü anlatan bir terim anlamına gelmekle beraber, bu mitlerin incelenmesi, kayda geçirilmesi ve yorumlanması bilimidir. Tam Türkçe karşılığı ise "söylenbilim" veya "söylencebilimi"dir.

mitoloji

Akademisyen, yazar ve nadir Türk mitologlardan Yaşar Çoruhlu mitolojiyi şöyle tanımlar; "Gelecekteki düşüncelerin esin kaynağıdır mitler. din, felsefe, sanat, düşler mitlerin büyülü kazanında pişer. Başka inançlarla etkileşimin sonuçlarını, büyük tarihsel olayların imgelere yansımasını, ölüm, doğum gibi temel yaşamsal deneyimlerin insanın kendine ve dünyaya ilişkin tasarımlarında nasıl dalgalandığını... Bütün bunları mitoloji olmadan anlayamazdık."

Albert Camus ise vakt-i zamanında "Mitler, hayal gücü onları canlı tutsun diye vardır," demiş. Bu durumda mitoloji kültürlerin bilinçaltının, rüyalarının ve hayallerinin simgeselleştirilmiş halidir desek yanlış olmaz.

Biraz da mitoloji ile ilintili terimlerden bahsedelim. Örneğin, "mitografi". Mitografi, mitlerin veya mitolojik öğelerin araştırılması, açığa çıkarılması, derlenmesi ve yorumlanması işidir. Mitografi ile meşgul kimselere "mitograf" veya "mitolog" denir. Genellikle mitologlar kültürel antropoloji, kültürel sosyoloji ve tarih alanlarında uzmanlaşmışlardır.

Mitoloji ile ilgili araştırmalar yapacak olursanız "mitos" terimi ile de karşılaşırsınız. Mitos mitlerin toplamı, derlenmiş ve ilişkilendirilmiş hali demektir. Mitoslar da birleşir ve "mitoi" oluştururlar.

mitolojiÇağdaş mitoloji de var tabii. Kulaktan kulağa yüzyıllardır anlatılagelmiş efsanelere mitoloji diyorduk hani, çağdaşı nasıl olur bunun? Meşhur fantastik kurgu yazarı J. R. R. Tolkien buyurmuşsa neden olmasın? Tolkien mitolojinin bilinçli üretimine "mitopoeia" adını vermiştir. Bu terim günümüzde mitolojik öğelerden esinlenerek yaratılan popüler fantastik kurgunun bir türü olarak kabul ediliyor.

Mitolojinin alt dalları

 Mitolojiye yeni başlayanlar kendilerine bir yol haritası çizmek isterlerse eğer, mitolojinin alt dallarını inceleyerek işe koyulabilirler. Mitoloji denen öylesine devasa bir deniz derya kı, çeşitli türlerle ilgili kısa açıklamalara yer vermenin işinizi kolaylaştıracağını düşündük.
  • Ritüel mitleri dini uygulamaların yapılışını, anlamını, ruhani sistemi, tapınma ve ibadet eylemlerini açıklar.
  • Köken mitleri gelenek, isim, inanç, ritüel, nesne veya canlının kökenini açıklar.
  • Kült mitleri bir ilahın veya kutsal kabul edilen bir varlığın gücünü gösteren kutlamaları açıklar.
  • Prestij mitleri ilahlar, kutsal kabul edilen varlıklar veya topluluklar, kahramanlık hikayeleri ve şehirle ilgili efsanelerdir.
  • Eskatolojik mitler dünyanın sonunu ve hatta büyük finalden sonrasını anlatır. Kıyamet ile ilgili kavram, işaret ve olayları açıklar.
  • Teogonik mitler tanrıların oluşumundan, aile ilişkilerinden ve soy ağaçlarından bahseder.
  • Kozmogonik mitler evrenin oluşumu veya yaradılışına dair efsaneler içerir.
  • Antropogonik mitler ise insanın oluşumunu veya yaradılışını anlatan bir türdür.

Bölgelere göre mitolojiler

Yeni başlayanlar ayrıca ilgilerini çeken kültürlerin mitlerine odaklanarak da meraklarını giderebilirler. Mitoloji Yunan ve Roma'dan ibaret değil ki... İşinizi biraz daha kolaylaştırmak için kapsamlı ve zengin mitolojileri coğrafi bölgelerine ayırarak listeledik. Buyrun:

  • Asya Mitolojisi: Budist mitoloji, Çerkes Mitolojisi, Hint mitolojisi, Japon mitolojisi, Pers mitolojisi, Türk mitolojisi
  • Avrupa Mitolojisi: Girit mitolojisi, Katalan mitolojisi, Kelt mitolojisi, Roma mitolojisi, Slav mitolojisi, Yunan mitolojisi
  • Avustralya Mitolojisi: Aborijin mitolojisi
  • Güney Amerika Mitolojisi: Aztek mitolojisi, İnka mitolojisi, Maya mitolojisi
  • Kuzey Amerika Mitolojisi: Eskimo mitolojisi
  • Orta Doğu Mitolojisi: Arap mitolojisi (genellikle İslam ve İslam öncesi olarak ikiye ayrılarak incelenir), İbrahimi mitoloji (genellikle Yahudilik ve Yahudilik öncesi olarak ikiye ayrılarak incelenir ), Mezopotamya mitolojisi (Sümer, Asur ve Babil mitolojilerini içerir), Ezidi mitoloji, Kürt mitoloji

mitolojiMitoloji nasıl öğrenilir?

Mitolojinin keyfine varmanın yolu araştırmaktan geçiyor. Yazılı kaynaklar mitoloji meraklılarına oldukça geniş bir yelpaze sunması bakımından merakınızı gidermenin en iyi yollarından biri.

Ayrıca pek çok belgesel ve kurmaca filmden de mitolojik bilgiler edinmeniz mümkün. Mitoloji meraklılarının oluşturduğu sosyal gruplar, düzenlenen seminerler, kurslar ve internet alemindeki sayısız ortam da sizi bekliyor.

Son olarak, yaşadığınız veya ziyaret ettiğiniz şehirlerin arkeoloji müzelerini bir de mitoloji merakınızı yanınıza alarak ziyaret etmenizi öneriyoruz. Mitolojik repertuarınızı genişletecek tarihi kalıntılarla ve bunların işaret ettiği efsanelerle tanışın.

Önerdiğimiz Kitaplar

  • Yunan ve Roma Mitolojisi, Colette Estin & Helene Laporte, Tübitak Popüler Bilim Kitapları
  • İlkel Mitoloji - Tanrının Maskeleri 1, Joseph Campbell, İmge Kitabevi
  • İlyada, Homeros, İş Bankası Kültür Yayınları
  • Odysseia, Homeros, İş Bankası Kültür Yayınları
  • Mitoloji, Kolektif, NTV Yayınları
  • Bulfinch Mitolojileri, Thomas Bulfinch, Pinhan Yayıncılık
  • Mitoloji (Hayali Dünyalara Eksiksiz Rehber), Christopher Dell, Yapı Kredi Yayınları
  • İlahi Komedya, Dante Alighieri, Oğlak yayıncılık
  • Şahmaran, Sennur Sezer, Merkez Kitap
  • Bir Nefeste Dünya Mitolojisi (Midas Dokunuşu), Mark Daniels, Maya Kitap
  • Büyük Dünya Mitoloji Ansiklopedisi, Rachel Storm & Arthur Cotterell, Alfa Yayıncılık
  • Dünya Mitolojisi – Büyük Destan ve Söylenceler Antolojisi, Donna Rosenberg, İmge Kitabevi
  • Mitologya, Edith Hamilton, Varlık Yayınları

Meraklısı İçin'de yayınlanan Mitoloji kurslarını incelemek için buraya tıklayın.

6756 kez okundu.

Son Blog Yazıları

Pinhole ile Deneysel Fotoğrafçılık

Pinhole ile Deneysel Fotoğrafçılık

Fotoğrafçılık ve kameralar ne kadar gelişse de fotoğrafın temel unsurları ve o karanlık kutu mantığı hala aynı. Pinhole ile fotoğraf çekmek gerçekten eğlenceli ve basit, hem de etkisi farklı ve deneysel çalışmalar ortaya çıkıyor.

13.01.2017
İşinizde Mutlu Değil Misiniz?

İşinizde Mutlu Değil Misiniz?

Bir şekilde hayat şartları ve herkese göre değişiklik gösteren nedenlerden dolayı bir çoğumuzu sevmediğimiz işlere bağlanıp kalıyoruz. Eğer sizin için de durum böyleyse bize kulak verin. Sizi biraz olsun rahatlatacak ve daha iyi motive olmanızı sağlayacak bazı tavsiyelerimiz olacak.

10.01.2017
Kaligrafi ve Grafiti Sanatı Bir Arada

Kaligrafi ve Grafiti Sanatı Bir Arada

Kaligrafi sanatı, eski çağlardan beri her medeniyetin kendi kültürü ile özdeşleştirerek kendine has olarak geliştirdiği bir güzel yazı sanatıdır. Bir gün el Seed adında bir sanatçı İslami kültürünün sanatı olan kaligrafi/hat sanatını Batı kültürü’nün grafiti sanatı ile birleştirmiş. İşte bu yeni tarzın adı Kaligrafiti.

04.01.2017
İsveçli Bir Marka ve İkonik Çantası Kanken

İsveçli Bir Marka ve İkonik Çantası Kanken

Günümüzde oldukça ikonik bir parça olan Fjallraven markasının yarattığı Kanken çantalar kadın erkek dinlemeden Dünya'nın her köşesine yayılmış durumda. Tasarım ile bir ilişiği olan ya da sırtına birsürü eşyasını doldurarak gezmeyi çok seven insanların vazgeçemediği bir parça. Anlatmaya önce Fjallraven markasının hikayesinden başlayalım.

22.12.2016
Yeni Hobimiz Akvaristlik Mi Olsa?

Yeni Hobimiz Akvaristlik Mi Olsa?

Fanusun içinde bir kaç küçük japon balığı ile başlar genelde bu hikaye. Sonra ısıtıcısız, havasız küçük bir akvaryuma bir kaç balık daha ekleyerek, sonrasında da her türlü alet edevatıyla tam tekmil bir akvaryuma kadar gider.

15.12.2016
Kartpostalları Hatırlayan Kaldı Mı?

Kartpostalları Hatırlayan Kaldı Mı?

İşten eve geldiğimizde posta kutumuzda bir kartpostal bulmak nasıl bir gülümseme sebebiydi. Yılbaşlarını, bayramları anlamlandıran o kartpostalların arkasına yazılmış kısacık mesajlardı.

09.12.2016
Tatlı Bir Hikaye: Çikolata

Tatlı Bir Hikaye: Çikolata

Çikolata denildiğinde bile insan bir mutlu oluyor sanki, çikolatanın mutlulukla kesinlikle bir ilgisi var zaten orasını tartışmıyoruz bile ! :)

06.12.2016
Kış'ın Keyfini Nerede Çıkarmalı?

Kış'ın Keyfini Nerede Çıkarmalı?

Bu mevsimde koşa koşa sıcacık evlerimize gitmek, pijamalarımızı giyip keyif yapmak isteriz genellikle. Ama öyle evlere kapanıp havaların ısınmasını bekleyerek kışı geçirmek olmaz, bu mevsimin tadını çıkarmayı da bilmek lazım.

28.11.2016
Su ile Nasıl Tedavi Olabiliriz?

Su ile Nasıl Tedavi Olabiliriz?

Su, vücut ve ruh sağlığımızın anahtarıdır. Susuz kaldığımızda organlarımız yeterli çalışmaz, kendimizi zayıf ve uyuşuk hissederiz. Oysa vücudumuzun düzgün ve verimli çalışması için yapabileceğimiz şeyler vardır. Bunlardan en kolay olanı da sabah uyandığımızda su içmektir.

16.11.2016
Kendin Yap! 7 - Rengarenk Defterler

Kendin Yap! 7 - Rengarenk Defterler

Ne kadar ileri teknolojiye sahip olursak olalım defterler hayatımızın bir köşesinde mutlaka hala bulunuyor. İster not defteri olsun, ister ajanda, okul defteri, eskiz defteri veya günlükler..

10.11.2016

Önceki blog yazıları

İlginizi çekebilir
Teraryum Atölyesi

Teraryum Atölyesi

İstanbul Çiçek Akademi, gündelik hayatın koşuşturmacasına bir mola vermek isteyen meraklıları, Teraryum ile tanışmaya davet ediyor. Teraryum atölyesi Bostancı'da.
200 TL