Kendin Yap! - Saksılarda Bahçeler - Blog - Meraklısı İçin
Kendin Yap! - Saksılarda Bahçeler

Kendin Yap! 2 - Saksılarda Bahçeler

Bahar geldi. Güneş ısıtıyor. İnsanın kendini çayıra bayıra vurası geliyor. Toprağa dokunmak istiyoruz.

Manav tezgahları da renklenmeye başladı. Ama o eski domateslerden eser kalmadı, değil mi? Artık ne yediğimizden haberimiz yok. Böyle sünger gibi salatalık da olmaz olsun!

O zaman biz de kendimiz eker, kendimiz yeriz. Azar azar da olsa, belki tüm sebze ihtiyacımızı karşılamasa da, sebzeleri dalından koparıp yemenin keyfi ve tadı bambaşka.

"Ama bahçem yok ki" mi diyorsunuz? Peki ya teras? Balkon? O da olmadı biraz güneş alan bir pencere önünüz vardır mutlaka. O zaman hazırlanın! Baharın gelişini yeni bir hobi edinerek kutlayalım: Saksılarda Bahçeler

Domates, soğan, biber, kekik, nane gibi bitki ve sebzeleri hemen hemen her yemekte kullanıyoruz. Bu sebzelerin, taze baharat ve otların hepsini aslında kendimiz saksılarda da yetiştirebiliriz. Mutfak pencerenizin önünde minyatür bir bostan olsun istiyorsanız kolları sıvayın. Başlıyoruz!

İlk iş gerekli malzemeleri edinmekte. Sonrasında ekim, dikim, sulama, hasat, tohum ayırma gibi bir döngü bizi bekliyor.

Toprak

Mini mini biberlerinizin, cherry domateslerinizin sofranıza arz-ı endam etmeleri için önce beslenip büyümeleri gerek. Bunun da ilk ve en önemli unsuru toprak. Toprağınız ne kadar güzel olursa, o kadar lezzetli ve verimli saksılarınız, bahçecikleriniz olur.

Peki, güzel topraktan kastımız ne? Sebze yetiştirmek için toprağın en güzeli taze topraktır. Yani daha önce üzerinde bitki yetiştirilmemiş toprak. Kurumuş menekşenizin toprağına fesleğen ekmenizi önermiyoruz. Bunun yerine fidanlık, bostan veya bahçe malzemeleri satan büyük marketlerden taze toprak satın alabilirsiniz.

Alacağınız toprağın çiçek toprağı olmamasına dikkat edin. Sebze yetiştirmek için ideal toprak karışımı; dış mekan bitkileri için hazırlanmış toprak, kum ve gübreden oluşur.

Toprağın rengi koyulaştıkca içeriği zenginleşiyor. Ayrıca içinde çok fazla taş barındırmamalı. Toprak mümkün olduğunca gevşek bir yapıda olmalı, yani ıslanmış ve yapışmış olmamalı.

Yine fidanlık veya bostanlardan temin edebileceğiniz doğal gübreler minik bostanınızın toprağı için önemli besin kaynaklarından olacaktır. Yakılmış veya kurutulmuş koyun gübresi tercih edebilirsiniz. Gübrenizi toprakla karıştırın. Endişelenmeyin, koku yapmaz. :) Yine de, yok ben istemem diyorsanız, yumurta kabuklarınızı ufalayarak saksı diplerine koyabilirsiniz. Doğal gübre yerine geçer.

Saksı seçimi

Mutfak bahçeciliğine merak saranların dikkat etmeleri gereken diğer bir nokta da saksı seçimi. Sebzelerinize ev sahipliği yapacak saksıları ekilecek sebzelerin ihtiyacına, özellikle köklerinin derinliğine göre belirlemenizde fayda var.

Pencere önüYüzeyde yetişen yeşillikler (fesleğen, maydanoz, nane, reyhan, kekik, kişniş gibi...) çok derin olmayan ancak yüzeyi geniş saksılarda serpilmeyi severler.

Meyve veren sebzeler ise (domates, salatalık, biber gibi...) derin saksılarda rahat ederler.

Saksılarınızın altında mutlaka fazla suyun dışarı çıkmasını sağlayacak delikler olmalı. Aksi takdirde fazla su sebzelerinizin köklerinin çürümesine neden olabilir. Eğer saksılarınızda delik yoksa çekiç ve çivi yardımıyla delik açabilirsiniz.

Dar alanları verimli kullanmak için yuvarlak saksılar yerine kare saksıları tercih edebilirsiniz.

Evinizdeki eski yoğurt kaplarını, teneke kutuları, kovaları bu amaç için kullanarak değerlendirin. Sprey boyalarla saksılarınızı istediğiniz renklerde boyayabilir, desenlerle süsleyebilirsiniz. Ayrıca manavlardan fazla sandık rica edip, bunlarda da sebze yetiştirebilirsiniz.

Saksıda sebzeler Tohumlar ve fideler

Saksılar ve toprak karışımlarını hazırladıktan sonra gelelim ekim işlerine. Sebze yetiştiriciliği için iki seçeneğimiz var; tohum veya fide.

İyi tohumlar bulmak her geçen gün daha da zorlaşıyor. Marketlerden alıp yediğiniz domateslerin çekirdeklerini kurutarak tohum elde edebilirdiniz aslında. Ta ki... tohumlar kısırlaştırılıncaya dek. Atalık tohumlar işte bu yüzden çok kıymetli. Eskiden ektiğiniz sebze meyve verir, meyvenin çekirdeği ayrılır, kurutulur, bir sonraki sene tekrar ekilir ve fide yetiştirilirdi. Şimdilerde ise çekirdeklerin hiçbir hükmü kalmadı. Döngü bozuldu. Tohum ticareti pazarı genişletmenin yolunu tohumları kısırlaştırmakta buldu.

Yine de yapılabilecekler yok değil. Uzaklardaki köyünüzden, bostanı olan tanıdıklarınızdan veya ekolojik pazarlardan aldığınız ürünlerin çekirdeklerinden tohumlar edinebilirsiniz. Ekersiniz, büyürler, meyve verirler, tohuma kaçarlar ve tekrar ekersiniz.

Tohuma alternatif olarak fide satın alabilir, saksılarınıza yerleştirip, bakımını yaparak yetiştirebilirsiniz. Bu yöntem tohumdan fide yetiştirmeye kıyasla daha kolay sayılır.

Tohum ve fidelerinizi tanıdık yetiştiriciler dışında İstanbul'da Mısır Çarşısı'ndan veya bahçe malzemeleri satan büyük marketlerden satın alabilirsiniz. Satın alacağınız tohumların içinde fosforlu sarı veya pembe renkli taneler olmamasına dikkat edin. Bunlar haşerelere karşı ilaçlanmış tohumlardır. Ancak saksıda yetiştirilecek sebzeler için bu gibi ilaçlanmış tohumlara gerek olmayacaktır.

Saksılarda yetiştirilebilecek sebzeler

Aslında aklınıza gelebilecek hemen hemen her sebzeyi saksılarda da yetiştirebilirsiniz.

Bunlardan bazıları; domates, salatalık, biber, soğan, turp, patlıcan, kabak, kekik, fesleğen, nane, reyhan, kişniş, maydonoz, dereotu, roka, tere, marul, semizotu, havuç... Ve hatta çilek!

Sebze yetiştiriciliği
Güneş

Her bitkinin biraz güneşe ihtiyacı vardır. Saksı sebzeciliğinde de ekeceğiniz bitkilerin güneş ihtiyacına göre saksılarınızı konumlandırmanız gerekecek.

Meyve veren sebzeler, özellikle domates, bol güneş ister. Ama yine de, öğlen saatlerinde direk güneş ışığına maruz kalan saksıların fırın işlevi görerek sebzelerinizin köklerini yakmaması için, saksılarınızı direk güneş ışığından korumalısınız.

Yüzeyde yetişen yeşillikler ise gölgelerde de mutlu mesut büyürler.

Balkonunuzun, pencere önünüzün hangi saatlerde güneş aldığını belirleyerek saksılarınızı buna göre yerleştirebilirsiniz.

Sulama

Genelde saksı sebzeleri 2 günde bir sulama isterler. Saksılarınızın içindeki toprağa parmağınızı yarım santim batırın. Bu derinlikteki toprak nemliyse, henüz sulamanıza gerek yok demektir.

Sulamayı sabah veya akşamüstü yapmaya dikkat edin. Öğlen saatlerinde saksı içindeki su kaynar ve  sebze kökünün yanmasına neden olur.

Sulamayı direk suyu dökmek yerine, yağmur yağdırır gibi, sprey başlığı olan bir şişe ile fısfıslayarak yaparsanız, saksınızın her yerini eşit miktarda sulamış olursunuz.

Yeni başlayan meraklılar için ipuçları

Tohumdan fide yetiştirmek zor olabilir. Bazen bir ümit tohumları eker, minik bir filizi bekler durursunuz ve o filiz inatla bir türlü baş vermez. Ya suyu fazla gelmiştir, ya toprağını sevmemiştir, belki de hava yeterince ısınmamıştır. Ama yine de hevesinizi kaçırdığınıza değmez. Makasla kesinEğer ilk kez sebze yetiştirecekseniz, hazır fideler alarak da bu işe başlayabilirsiniz.

Meyve veren sebzeler yüzeyde yetişen yeşilliklere göre daha nazlıdır. Kilolarca sebze hayali kuruyor olabilirsiniz ama belki de domates, biber, patlıcandan önce fesleğen, maydanoz, reyhan, nane gibi daha uyumlu sebzelerle başlayabilirsiniz. Bu gibi yeşillikleri kökünden kopararak kullanmayın. Makasla kesebilirsiniz. Kökleri yerlerinde kalsın ki, tekrar uzayarak büyümeye devam edebilsinler.

Minik ve uyumlu yeşilliklerle iyi anlaşıp mutfağınızın baharat ihtiyacını karşıladıysanız bir üst aşamaya, yani salatalara geçebilirsiniz. Marul, roka, tere gibi bitkiler de saksılarda yetiştirilebilir.

Salatalarda da muvaffak olan meraklılar artık meyve veren sebzeler yetiştirmekten çekinmesinler!

Çocukları da katınOlur da sebzeleriniz coşar ve tüketebileceğinizden fazla mahsül elde ederseniz, bunları değerlendirmenin bir çok yolu var. Fazla domateslerinizden salça veya ketçap yapabilirsiniz. Fesleğen, nane, kekik gibi bitkileri gazete kağıtları üzerinde kurutup kavanozlarda saklayabilirsiniz.  Biberleriniz ise turşu olarak kış sofralarınızda yerini alabilir.

Çocukları da işin içine katın

Maydonoz yemekten nefret eden çocuk vakasının çözümü mutfak bahçeciliğinde gizli! Çocuğunuzla birlikte ekip, sulayıp, yetiştireceğiniz sebzeleri yemenin tadı bir başka olacaktır. Hem de minik meraklılar toprakla, bitkilerle haşır neşir olup bir yandan el becerilerini geliştirebilir bir yandan da sebzeler ile ilgili birçok şey öğrenebilirler. Kendi yetiştirdikleri maydonozları da bayıla bayıla yiyeceklerdir.

Afiyet olsun!

Kendin Yap! yazı dizisinin ilk yazısı "Kendin Yap! 1- Evdeki Kumaş Eşyalarınızı Baştan Yaratın"ı okumak için buraya tıklayın.

16008 kez okundu.

Son Blog Yazıları

Gözlerini Aç ve Sanatı Keşfet

Gözlerini Aç ve Sanatı Keşfet

Fransız bir sanatçı olan Edward Degas’ın söylediği gibi ‘Sanat sizin ne gördüğünüz değildir, onu başkalarına nasıl gösterdiğinizdir’. Alexa Meade bu sözleri söyleyen sanatçının ölümünden tam 100 yıl sonra bu vizyonu hayata geçirecek yeni bir yol bulmuş. Resimlerinde oluşturmak istediği kompozisyonu neden gerçek bir insan vücuduna uygulayarak yapmayayım ki demiş ve yaşayan 3 boyutlu portrelerini bizlere sunmuş.

20.01.2017
Kağıt Tutkusu

Kağıt Tutkusu

Kağıt hobisi olan biriyle tanışanlar bilirler, onların kullandığı defterler kesinlikle sıradan değildir. Ya el yapımıdır, doğaldır ya da farklı bir çeşit kağıttandır, farklı bir dikişle ciltlenmiştir. Kağıdın kokusu, dokusu yeni bir parfümü koklamak gibidir ve bu durum gerçek bir tutku haline gelmiştir onlar için.

17.01.2017
Pinhole ile Deneysel Fotoğrafçılık

Pinhole ile Deneysel Fotoğrafçılık

Fotoğrafçılık ve kameralar ne kadar gelişse de fotoğrafın temel unsurları ve o karanlık kutu mantığı hala aynı. Pinhole ile fotoğraf çekmek gerçekten eğlenceli ve basit, hem de etkisi farklı ve deneysel çalışmalar ortaya çıkıyor.

13.01.2017
İşinizde Mutlu Değil Misiniz?

İşinizde Mutlu Değil Misiniz?

Bir şekilde hayat şartları ve herkese göre değişiklik gösteren nedenlerden dolayı bir çoğumuzu sevmediğimiz işlere bağlanıp kalıyoruz. Eğer sizin için de durum böyleyse bize kulak verin. Sizi biraz olsun rahatlatacak ve daha iyi motive olmanızı sağlayacak bazı tavsiyelerimiz olacak.

10.01.2017
Kaligrafi ve Grafiti Sanatı Bir Arada

Kaligrafi ve Grafiti Sanatı Bir Arada

Kaligrafi sanatı, eski çağlardan beri her medeniyetin kendi kültürü ile özdeşleştirerek kendine has olarak geliştirdiği bir güzel yazı sanatıdır. Bir gün el Seed adında bir sanatçı İslami kültürünün sanatı olan kaligrafi/hat sanatını Batı kültürü’nün grafiti sanatı ile birleştirmiş. İşte bu yeni tarzın adı Kaligrafiti.

04.01.2017
İsveçli Bir Marka ve İkonik Çantası Kanken

İsveçli Bir Marka ve İkonik Çantası Kanken

Günümüzde oldukça ikonik bir parça olan Fjallraven markasının yarattığı Kanken çantalar kadın erkek dinlemeden Dünya'nın her köşesine yayılmış durumda. Tasarım ile bir ilişiği olan ya da sırtına birsürü eşyasını doldurarak gezmeyi çok seven insanların vazgeçemediği bir parça. Anlatmaya önce Fjallraven markasının hikayesinden başlayalım.

22.12.2016
Yeni Hobimiz Akvaristlik Mi Olsa?

Yeni Hobimiz Akvaristlik Mi Olsa?

Fanusun içinde bir kaç küçük japon balığı ile başlar genelde bu hikaye. Sonra ısıtıcısız, havasız küçük bir akvaryuma bir kaç balık daha ekleyerek, sonrasında da her türlü alet edevatıyla tam tekmil bir akvaryuma kadar gider.

15.12.2016
Kartpostalları Hatırlayan Kaldı Mı?

Kartpostalları Hatırlayan Kaldı Mı?

İşten eve geldiğimizde posta kutumuzda bir kartpostal bulmak nasıl bir gülümseme sebebiydi. Yılbaşlarını, bayramları anlamlandıran o kartpostalların arkasına yazılmış kısacık mesajlardı.

09.12.2016
Tatlı Bir Hikaye: Çikolata

Tatlı Bir Hikaye: Çikolata

Çikolata denildiğinde bile insan bir mutlu oluyor sanki, çikolatanın mutlulukla kesinlikle bir ilgisi var zaten orasını tartışmıyoruz bile ! :)

06.12.2016
Kış'ın Keyfini Nerede Çıkarmalı?

Kış'ın Keyfini Nerede Çıkarmalı?

Bu mevsimde koşa koşa sıcacık evlerimize gitmek, pijamalarımızı giyip keyif yapmak isteriz genellikle. Ama öyle evlere kapanıp havaların ısınmasını bekleyerek kışı geçirmek olmaz, bu mevsimin tadını çıkarmayı da bilmek lazım.

28.11.2016

Önceki blog yazıları

İlginizi çekebilir
Teraryum Atölyesi

Teraryum Atölyesi

İstanbul Çiçek Akademi, gündelik hayatın koşuşturmacasına bir mola vermek isteyen meraklıları, Teraryum ile tanışmaya davet ediyor. Teraryum atölyesi Bostancı'da.
200 TL